Omurga ve Omurilik Tümörleri

Omurga ve Omurilik Tümörleri

Omurga ve omurilik tümörleri günümüzde sıkça karşılaşılan patolojiler arasına girmiştir. Bu hastalıklarda bel ağrısı, boyun ağrısı ve sırt ağrısı görülebilir.

Omurga tümörleri primer ve sekonder olmak üzere iki grupta incelenebilir. Primer tümörler, omurilik ve omurgayı oluşturan yapıların köken aldığı hücrelerden kaynaklanır. Sekonder tümörler ise omurga dışından omurgaya yayılan metastatik tümörlerdir.

Tümörlerin Yerleşimlerine Göre Sınıflandırılması

Omurilik tümörleri ayrıca yerleşimlerine göre de sınıflandırılır:

• Ekstradural: Omurilik zarının dışında yer alan tümörler.
• İntradural ekstrameduller: Omurilik zarı ile omurilik arasında olan tümörler.
• İntrameduller: Omuriliğin içinde yer alan tümörler.

Ekstradural Tümörler

Ekstradural tümörlerin yaklaşık %90’ını metastatik tümörler oluşturur. Birçok kanser tipi omurgaya yayılabilir ve kanserli hastaların %5-10’unda omurga metastazları bulgu verir. Hastaların yarısında bacaklarda kuvvet kaybı gelişebilir. Erişkinlerde en sık akciğer, meme, prostat, böbrek ve lenfoma kaynaklı metastazlar görülür. Metastatik tümörler genellikle 45-65 yaş arasında ve erkeklerde daha sık tespit edilir.

Hastalarda görülen belirtiler şunlardır:

• İstirahatle geçmeyen ağrı
• Güçsüzlük
• İdrar ve bağırsak fonksiyon bozuklukları
• Patolojik refleksler
• Duyu bozuklukları

Primer ekstradural tümörler, tüm tümörlerin %0.4’ünü ve kemiğe ait tümörlerin %11’ini oluşturur. Bu grup içinde osteoid osteoma, osteoblastoma, osteokondroma, hemanjiom, anevrizmal kemik kisti, dev hücreli tümör, kordoma, soliter plazmasitom, osteosarkom ve kondrosarkom yer alır. Tanıda direk grafiler, omurga tomografileri ve MRI kullanılır. Tedavi genellikle cerrahi çıkarılma ile yapılır ve gerekirse radyoterapi veya kemoterapi uygulanır.

İntradural Ekstrameduller Tümörler

İntradural ekstrameduller tümörler meninksler, sinir kökleri, damarlar veya metastatik tümörlerden oluşur. Genellikle orta ve ileri yaş grubunda görülür. Menengiomlar kadınlarda daha sık, epandimomlar ve paragangliomalar ise erkeklerde biraz daha yaygındır. Bu tümörler çoğunlukla torakal (sırt) bölgesinde yerleşir.

İntradural ekstrameduller tümörlerin %90’ı iyi huyludur (bening). En sık izlenen türler sinir kılıfı tümörleridir:

• Schwannomlar: Sinir köklerinin myelin kılıfından gelişir, sık görülür.
• Nörofibromlar: Schwannomlara göre daha nadirdir.
• Menengiomlar: İntradural ekstrameduller tümörlerin %25’ini oluşturur, kadınlarda sık görülür, bazı olgularda birden fazla lokalizasyonda olabilir.
• Diğer görülen tümörler: epandimomlar, astrositomalar, epidermoid kistler, dermoid kistler, nöroenterik kistler ve araknoid kistlerdir.

Klinik bulgular tümör çeşidine göre değişir; en sık ağrı, ardından hareket ve güç kaybı, spastisite, duyu kayıpları, empotans, kabızlık ve idrar retansiyonu görülür. Tanı ve tedavi ekstradural tümörlerdeki gibidir.

İntrameduller Tümörler

İntrameduller tümörler, tüm santral sinir sistemi tümörlerinin %5-10’unu oluşturur. Çocuklarda intradural spinal tümörlerin %55’i intramedüller, %45’i ise intradural ekstramedüller tümörlerdir. Hem çocuk hem yetişkinlerde çoğunluğu iyi huyludur; %9’u yüksek dereceli veya malign histolojiye sahiptir.

Çocuklarda en sık görülen türler: astrositoma, ganglioglioma, epandimoma, miks glioma ve nadir tümörlerdir. Klinik belirtiler:

• Ağrı (genellikle yaygın)
• Kuvvet kaybı, beceriksizlik, düşme atakları
• Omurgada eğrilik (skolyoz)
• Hidrosefaliye bağlı şikayetler

Tanı ve tedavi yöntemleri, diğer omurilik tümörleri ile benzerdir.

Omurga ve Omurilik Tümörleri Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Omurga ve omurilik tümörleri ameliyatları, tümörün türüne, büyüklüğüne ve yerleşim yerine göre planlanır. Ameliyat genellikle genel anestezi altında yapılır ve hastanın omurga yapısına zarar vermeden tümörün çıkartılması hedeflenir.

Omurga tümörlerinde, cerrah genellikle omurga kemiklerini ve sinir yapılarını koruyarak, gerekli görülürse stabiliteyi sağlamak için vida ve çubuklarla destekleme yapar.

Omurilik tümörlerinde ise mikroskopik cerrahi teknikler kullanılarak sinir dokusuna zarar verilmeden tümör çıkarılmaya çalışılır. Bazı durumlarda tümör çevresindeki dokuların korunması için nörolojik monitörizasyon uygulanır, böylece ameliyat sırasında sinir fonksiyonları anlık olarak takip edilir.

Omurga ve Omurilik Tümörleri Ameliyatı Riskleri

Her cerrahi işlemde olduğu gibi omurga ve omurilik tümörü ameliyatlarının da riskleri vardır. En sık görülen riskler arasında kanama, enfeksiyon ve yara iyileşme sorunları bulunur. Ayrıca omurilik ve sinirler yakın çalışıldığı için geçici veya kalıcı nörolojik hasar, his kaybı, güçsüzlük ya da paralizi gibi komplikasyonlar gelişebilir. Ameliyat sonrası spinal stabilitenin bozulması, omurga deformiteleri veya omurga kırıkları da nadiren görülebilir. Bazı hastalarda ameliyat sonrası ağrı devam edebilir veya yeni ağrılar ortaya çıkabilir.

Omurga ve Omurilik Tümörleri Ameliyatı Sonrası İyileşme Süresi

Ameliyat sonrası iyileşme süresi, tümörün büyüklüğüne, ameliyatın kapsamına ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak değişir. Basit ve sınırlı tümör ameliyatlarında hastalar genellikle 3-5 gün içinde hastaneden taburcu edilebilirken, daha büyük ve kompleks cerrahilerde hastanede kalış süresi 1-2 hafta veya daha uzun olabilir. Tam iyileşme ve günlük aktivitelerine dönüş süreci genellikle 4-12 hafta arasında değişir. Fizik tedavi ve rehabilitasyon programları, omurga stabilitesinin sağlanması ve kasların güçlendirilmesi açısından oldukça önemlidir.

Omurga ve Omurilik Tümörleri Ameliyatları Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Ameliyat sonrası ilk günlerde ağır kaldırmaktan ve ani hareketlerden kaçınılmalıdır.
• Doktorun önerdiği şekilde yara bakımı yapılmalı ve pansuman düzenli olarak kontrol edilmelidir.
• Fizik tedavi programına uygun şekilde düzenli egzersizler yapılmalıdır.
• Ağrı ve şişlik durumunda doktor kontrolü ihmal edilmemelidir.
• Herhangi bir enfeksiyon belirtisi (ateş, kızarıklık, akıntı) durumunda derhal doktora başvurulmalıdır.
• Uzun süreli oturma veya yatma pozisyonlarından kaçınılmalı ve gerektiğinde destek yastıkları kullanılmalıdır.
• Düzenli kontrollerle omurga stabilitesi ve sinir fonksiyonları takip edilmelidir.

Omurga ve Omurilik Tümörleri Ameliyatları Ne Kadar Sürer?

Ameliyat süresi, tümörün yeri, büyüklüğü ve ameliyatın zorluğuna bağlı olarak değişir. Basit ve sınırlı tümör çıkarma işlemleri genellikle 2-4 saat sürebilirken, omurilik ve çevresindeki yapıları içeren kompleks ameliyatlar 6-10 saat veya daha uzun sürebilir. Ameliyat süresi boyunca cerrah, sinir dokularını korumak ve kanamayı minimumda tutmak için titiz bir çalışma yürütür. Bu nedenle ameliyat süresinin uzunluğu her zaman komplikasyon riskini artırmaz, aksine güvenli ve başarılı bir cerrahinin göstergesidir.