Epilepsi Ameliyatı

Epilepsi (Sara hastalığı) Nedir?

Epilepsi, her yaştan insanı etkileyen kronik bir beyin hastalığıdır. Beyindeki sinir hücreleri arasındaki anormal elektriksel aktivite patlamaları epileptik nöbetlere neden olur.

Epilepsi hastalığı ne sıklıkta görülür?

Her yıl dünya çapında yaklaşık 5 milyon kişiye epilepsi teşhisi konulmaktadır.

Dünya çapında yaklaşık 50 milyon epilepsi hastası olduğu tahmin edilmektedir. Bu nedenle epilepsi ​​dünya çapında en yaygın nörolojik hastalıklardan biri olarak kabul görmektedir.

Epilepsi hastası olan kişilerin %70'inin, doğru teşhis ve tedavi ile nöbetsiz yaşayabileceği tahmin edilmektedir.

Epilepsi hastalarında erken ölüm riski genel nüfusa göre üç kat daha fazladır. Belirli bir zamanda aktif epilepsiye (devam eden nöbetler veya tedavi ihtiyacı olan) sahip olan hastaların genel nüfustaki tahmini oranı 1000 kişide 4- 10 arasındadır.

Ülkelerdeki gelir durumu epilepsi görülme riski ile ters orantılıdır. Yüksek gelirli ülkelerde, her yıl 100.000 kişiden 49'una, Düşük ve orta gelirli ülkelerde 100.000'de 139 kişiye tanı konulmaktadır.

Epilepsi hastalarının nöbet sıklığı nedir?

Dünya çapında insanların %10 nun yaşamları boyunca tek bir nöbet geçirdiği ön görülür. Epilepsi diyebilmek için tek bir nöbet yeterli değildir. Basit bir tanımlama yapmak gerekirse, iki veya daha fazla tetiklenmemiş nöbet geçirmek epilepsi hastalığı olarak tanımlanır.

Epilepsiye sebep olan faktörler nelerdir?

Bunun en önemli nedenleri trafik kazalarının daha sık görülmesi; doğumla ilgili yaralanmalar; tıbbi altyapıdaki farklılıklar, sıtma veya nörosistiserkoz gibi endemik durumların artan riski; önleyici sağlık programlarının mevcudiyeti ve erişilebilir oranıdır. Epilepsisi olan kişilerin yaklaşık %80'i düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşamaktadır.

Epilepsiye neden olan faktörlere bakacak olursak;

• Kafa travması
• Beyne giden oksijen miktarını kısıtlayan felç
• Doğuştan gelen anormallikler veya beyin malformasyonlarıyla ilişkili genetik durumlar
• Doğum öncesi veya doğum sırasında oluşan beyin hasarı (örneğin doğum sırasında oksijen kaybı veya travma, düşük doğum ağırlığı)
• Menenjit, ensefalit veya nörosistiserkoz gibi beyin enfeksiyonu
• Belirli genetik sendromlar
• Beyin tümörleri
• Metabolik sebepler.

Epilepsi tedavisi nasıl yapılır?

Tedavide asıl amaç epilepsiye neden olan faktörün ortadan kaldırılmasıdır. Nöbetler tedavi ile kontrol altına alınabilir. Epilepsi ile yaşayan insanların %70 kadarı uygun tedavi ile (antiepileptik ilaçların uygun kullanımıyla) nöbetsiz hale gelebilir. Ancak ilaçlara rağmen nöbet kontrol edilemiyorsa cerrahi tedavi gündeme gelir.

Epilepsi Ameliyatı (Cerrahisi)

Epilepsi ameliyatı nöbetlerin sayısını ve/veya şiddetini durdurmak veya azaltmak için yapılan beyin ameliyatıdır. Devam eden nöbetler insanda önemli bilişsel fonksiyonları bozar. (Farkındalık, Davranış, Duygulanım ve Kas kontrolü vb.).

Epilepsi ameliyatına karar vermek için multidispliner ekip çalışmasına gerek vardır. Epileptik nöbetleri devam eden hastalar için bu kararı vermek nasıl bir süreci içerir?

1. Hastanın detaylı hikayesi, öz geçmişi ve soygeçmişi gözden geçirilir.
2. Nörolojik muayenesi yapılır
3. Nöropsikolojik testler uygulanır
4. Psikiyatrik muayenesi yapılır
5. Rutin kan tetkikleri
6. EEG veya Video EEG çekilir.
7. Epilepsi protokolü ile özel Beyin MR çekimi yapılır.
8. Beyine yönelik PET MR veya BT çekilir.
9. Beyinde hassas bölgelerin belirlenmesi için Fonksiyonel MR yapılır.
10. Gerekli durumlarda İnvaziv EEG ( elektriksel aktivitevi kaydetmek için beyin içersine veya yüzeyine elektrod ( kablo) yerleştirilmesi) yapılır,
11. Epileptolog, Epilepsi cerrahi ( bu konuda yetişmiş beyin cerrahi uzmanı),nöropsikolog, psikiyatrist, nöroradyolog, nükleer tıp uzmanı ve nöropatologun katılımı ile gerçekleşen konseyde hasta tartışılır.

Bu ekip hastanın özelinde cerrahiye uygun olup olmadığını, nasıl bir cerrahi uygulanacağını veya ilaçların ne zaman kesileceği gibi konularda tartışıp karar verir.

1. Fokal Rezeksiyon
2. Temporal lob rezeksiyonu
3. Frontal lob rezeksiyonu
4. Paryetal ve oksipital lob rezeksiyonu
5. Lezyonektomi
6. Multiple Subpial Transeksiyon (MST)
7. Laser Interstitial Thermal Terapi (LITT)
8. Anatomikal veya Fonksiyonel Hemisferektomi ve Hemisferotomi
9. Diskonneksiyon yöntemleri
10. Korpus Kallosotomi
11. Stereotaktik Radiocerrahi
12. Nörostimulasyon yöntemleri

Fokal Rezeksiyon (Focal Resection) Epilepsi Ameliyatı

Fokal rezeksiyon, epileptik odak olarak bilinen beynin belirli bir bölgesinin cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Bu yöntem, genellikle tek bir odaktan kaynaklanan nöbetleri kontrol altına almak için kullanılır ve en yaygın epilepsi cerrahisi türüdür. Başarı oranı, manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ve elektroensefalografi (EEG) ile tespit edilen odakların örtüşmesi durumunda daha yüksektir. Ancak, konuşma, hareket, hafıza ve görme gibi kritik işlevleri kontrol eden beyin bölgelerinden uzak olmayan odaklarda uygulanması tercih edilir.

Temporal Lob Rezeksiyonu (Anterior Temporal Lobectomy) Epilepsi Ameliyatı

Medial temporal lob epilepsisi, inatçı epilepsinin en yaygın formudur ve nöbetler genellikle hipokampus, amigdala veya parahipokampal girus gibi yapılarla ilişkilidir. Anterior temporal lobektomi (ATL),bu tür epilepsilerin tedavisinde standart bir cerrahi yaklaşımdır ve genellikle hipokampus ve amigdalanın çıkarılmasını içerir.

Frontal Lob Rezeksiyonu

Frontal lob epilepsisi, nöbetlerin frontal lobda başladığı bir durumdur. Bu tür epilepsilerde, nöbetlerin başlangıç bölgesine bağlı olarak frontal lobun bir kısmının çıkarılması gerekebilir. Cerrahi yaklaşım, nöbetlerin başlangıç bölgesinin belirlenmesine ve çevresindeki fonksiyonel bölgelerin korunmasına odaklanır.

Parietal ve Oksipital Lob Rezeksiyonu Epilepsi Ameliyatı

Parietal ve oksipital loblar, duyusal ve görsel işlevleri kontrol eder. Bu bölgelerdeki epileptik odaklar, nöbetlerin görsel veya duyusal bozukluklarla ilişkili olmasına neden olabilir. Cerrahi müdahale, bu bölgelerdeki epileptik odakların çıkarılmasını ve çevresindeki fonksiyonel bölgelerin korunmasını amaçlar.

Lezyonektomi (Lesionectomy)

Lezyonektomi, beyin dokusunda tümör, damar malformasyonu veya skar gibi yapısal anormalliklerin neden olduğu nöbetlerin tedavisinde kullanılır. Bu cerrahi işlemde, lezyon ve çevresindeki epileptik aktiviteye neden olan beyin dokusu çıkarılır.

Multiple Subpial Transeksiyon (MST)

MST, fonksiyonel olarak önemli beyin bölgelerinde bulunan epileptik odakların tedavisinde kullanılır. Bu teknikte, beynin gri maddesinde ince ve yüzeysel kesiler yapılır, böylece epileptik aktivitenin yayılması engellenir. MST, konuşma veya hareket gibi kritik işlevleri etkileyebilecek bölgelerde tercih edilen bir yaklaşımdır.

Laser Interstitial Thermal Therapy (LITT)

LITT, manyetik rezonans görüntüleme rehberliğinde lazer enerjisi kullanarak epileptik odakların yok edilmesini sağlayan minimal invaziv bir yöntemdir. Bu teknik, kafatası açılmadan gerçekleştirilir ve özellikle derin veya erişimi zor olan odakların tedavisinde kullanılır.

Anatomik veya Fonksiyonel Hemisferektomi ve Hemisferotomi

Hemisferektomi, beynin bir yarım küresinin cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Anatomik hemisferektomi, tüm yarım kürenin çıkarılmasını içerirken, fonksiyonel hemisferektomi, yarım kürenin fonksiyonel bağlantılarının kesilmesini sağlar. Bu cerrahiler, genellikle Rasmussen ensefaliti gibi yaygın ve tedaviye dirençli epilepsi türlerinde uygulanır.

Diskonneksiyon Yöntemleri

Diskonneksiyon cerrahileri, epileptik aktivitenin yayılmasını engellemeyi amaçlar. Bu yöntemler arasında hipokampal transeksiyon, hipotalamik hamartom dekompresyonu ve korpus kallosotomi gibi teknikler bulunur. Özellikle nöbetlerin yayılmasını kontrol altına almak için kullanılırlar.

Korpus Kallosotomi

Korpus kallosotomi, beynin iki yarım küresi arasındaki iletişimi sağlayan korpus kallosumun kesilmesi işlemidir. Bu cerrahi, nöbetlerin bir yarım küreden diğerine yayılmasını engellemeyi amaçlar ve genellikle drop atakları gibi tekrarlayan nöbet türlerinde kullanılır.

Stereotaktik Radyocerrahi

Stereotaktik radyocerrahi, yüksek dozda radyasyon kullanarak epileptik odakların tedavi edilmesini sağlayan bir yöntemdir. Bu teknik, kafatası açılmadan gerçekleştirilir ve genellikle derin veya erişimi zor olan odakların tedavisinde tercih edilir.

Nörostimulasyon Yöntemleri

Nörostimulasyon, beyin aktivitesini modüle ederek nöbetlerin kontrol altına alınmasını amaçlar. Vagus sinir stimülasyonu (VNS),derin beyin stimülasyonu (DBS) ve responsive nörostimülasyon (RNS) gibi yöntemler, tedaviye dirençli epilepsisi olan hastalarda kullanılır. Bu teknikler, nöbet sıklığını azaltabilir ve yaşam kalitesini iyileştirebilir.

Epilepsi Beyin Ameliyatı Kaç Saat Sürer?

Epilepsi cerrahisinin süresi, uygulanan cerrahi tekniğe ve hastanın bireysel durumuna bağlı olarak değişir. Örneğin, temporal lobektomi gibi klasik cerrahiler genellikle yaklaşık 4-6 saat sürerken, minimal invaziv bir yöntem olan Laser Interstitial Thermal Therapy (LITT) işlemi, hedeflenen beyin dokusunun ablasyonu için yalnızca 10 dakika sürebilir. Ancak, hastanın genel sağlık durumu, cerrahinin karmaşıklığı ve kullanılan teknolojilere bağlı olarak süreler değişiklik gösterebilir.

Epilepsi Ameliyatının Riskleri Nelerdir?

Epilepsi cerrahisi, genel cerrahi risklerin yanı sıra nörolojik komplikasyonlar da içerebilir. Yaygın riskler arasında:

• Anesteziye karşı reaksiyonlar: Anesteziye karşı alerjik reaksiyonlar veya komplikasyonlar.
• Kanama: Beyin dokusunda kanama riski.
• Enfeksiyonlar: Cerrahi bölge veya beyin dokusunda enfeksiyon gelişimi.
• Beyin dokusu hasarı: Nöbet kontrolü için beyin dokusunun çıkarılması sırasında sağlıklı dokuların zarar görmesi.
• Görme kaybı: Görme alanı kaybı veya çift görme gibi görsel bozukluklar.
• Hafıza ve dil problemleri: Kısa veya uzun süreli hafıza kaybı, konuşma ve dil becerilerinde zorluklar.
• Duygusal değişiklikler: Depresyon, anksiyete veya ruh hali değişiklikleri.
• Hidrosefali: Beyin omurilik sıvısının birikmesi sonucu baş ağrısı ve nörolojik semptomlar.

Bu riskler, cerrahinin türüne ve hastanın bireysel özelliklerine göre değişiklik gösterebilir.

Epilepsi Ameliyatını Hangi Doktor ve Bölüm Gerçekleştirir?

Epilepsi cerrahisi, multidisipliner bir yaklaşım gerektirir ve genellikle şu uzmanlık alanlarından profesyonellerin bir araya geldiği bir ekip tarafından gerçekleştirilir:

• Nöroşirürjiyenler: Beyin cerrahisi uzmanları, epileptik odakların cerrahi olarak çıkarılması işlemini gerçekleştirir.
• Nörologlar: Epilepsinin tanı ve tedavisinde uzmanlaşmış doktorlardır.
• Nöropsikologlar: Cerrahi öncesi ve sonrası bilişsel fonksiyonların değerlendirilmesinde rol alırlar.
• EEG teknisyenleri ve görüntüleme uzmanları: Beyin elektriksel aktivitelerinin ve görüntüleme tekniklerinin analizinde görev alırlar.

Bu profesyoneller, hastanın durumuna uygun en iyi tedavi planını oluşturmak için birlikte çalışırlar.

Epilepsi Ameliyatı Sonuç

Epilepsi her hastanın kendi özelinde değerlendirilir. Bazı epilepsiler cerrahi ile ortadan kaldırılabilir. Ancak ameliyat olmanın epilepsiyi her zaman iyileştirmediğini unutmamak önemlidir. İşlemden uyandığınızda nöbetsiz olacağınızın garantisi yoktur. Ancak yaşam kalitenizi önemli ölçüde iyileştirebilir. Her hastanın sonucu farklıdır.

Sağlık uzmanınız önerilen seçeneğin sizin için güvenli olup olmadığını ve neler bekleyebileceğinizi size bildirecektir.