Boyun Fıtığı Ameliyatı

Boyun Fıtığı (Servikal Disk Hernisi)

Boyun fıtıklarının diğer adı servikal disk hernileridir. Boyun yani servikal bölge 7 omurgadan oluşur. Omurganın ilk bölümü servikal bölgedir.

Boyun omurları (vertebra) C1’den C7’ye kadar numara alır. Boyun fıtıkları en sık C5-C6 ve C6-C7 omurları arasındaki disklerde görülür. Boyun fıtığını kolaylaştırıcı nedenleri arasında ağır kaldırma, spor alışkanlığının azlığı, uzun süreli bilgisayar kullanımı gibi postür bozuklukları ve travma sayılabilir.

Literatüre bakıldığında en sık 40 yaşlarında ortaya çıktığı ve kadın/erkek oranının 1/1.4 olduğu söylenmektedir.

Boyun Fıtığında Şikayetler Nelerdir?

Boyun fıtığında hastalar genellikle boyun ağrısı, kollarda uyuşma, boyundan kola doğru uzanan ağrı, kollarda kuvvet kaybı veya boyundan başın arkasına yayılan ağrılar ile başvurur. Vakaların %80’inde ilk bulgu enseden başa doğru yayılan ağrılardır. Bu ağrılar, servikal omurga etrafındaki kasların spazmına bağlı olarak ortaya çıkar ve bu spazm nedeniyle boyunda düzleşme radyolojik olarak gözlenebilir.

Bu tip ağrılara birçok farklı hastalık neden olabileceğinden, ayırıcı tanı büyük önem taşır. Fıtık olmayan hastalarda doğru yaklaşım yakın takip ve konservatif tedavi uygulanmasıdır.

Servikal Bölge ve Sinir Basısına Bağlı Bulgular

Servikal bölgeye anatomik yönden bakıldığında, her seviyedeki sinir kökü sıkışması farklı kuvvet, duyu ve refleks kayıpları oluşturabilir. Fıtığın bası yaptığı tarafta kolda ağrı, kuvvet kaybı ve derin tendon reflekslerinde azalma veya kaybolma en sık görülen bulgulardır.

Kuvvet kaybı, basının şiddeti ve süresiyle ilişkilidir. Benzer şekilde duyu kaybı genellikle kuvvet kaybıyla aynı anda görülür. Daha ileri düzeyde, omurilik basısı yapan disk hernilerinde yürüme bozuklukları, spastisite, hiperaktif refleksler ve patolojik refleksler gibi miyelopatik bulgular ortaya çıkabilir. Ayrıca ellerde beceriksizlik, çabuk yorulma ve kas erimesi de gözlemlenebilir.

Boyun Fıtığında Tanı Yöntemleri

Doğru tanı için detaylı bir hasta öyküsü alınmalı, nörolojik muayene ve radyolojik tetkikler birlikte değerlendirilmelidir. Direk grafiler başlangıç aşamasında ayırıcı tanıya yardımcı olur ve omurga tümörleri veya servikal kırıklar gibi durumların tespitinde fayda sağlar.

Kemik yapıların incelenmesi gerektiğinde servikal tomografi, yumuşak dokuların ve sinir dokularının değerlendirilmesinde ise manyetik rezonans görüntüleme (MR) tercih edilir. MR, özellikle servikal myelopati veya servikal disk hernisi düşünülen hastalarda ilk tercih edilen görüntüleme yöntemidir. Nörolojik bulguların olduğu vakalarda tek başına yeterli bir tanı aracıdır.

Boyun Fıtığı Tedavisi

Boyun fıtığı tedavisinde, eğer fıtık başlangıç aşamasındaysa ve kuvvet kaybı, his kaybı veya refleks bozulması gibi nörolojik semptomlar yoksa, ağrı kesici, kas gevşetici, boyunluk ve istirahat tedavisi uygulanır. Ayrıca hastaya özel egzersiz programları ile kas gücü ve duruş dengesi desteklenir.

Ancak miyelopati varlığı veya nörolojik semptomlarda ilerleme tespit edilirse, cerrahi tedavi gerekir.

Boyun Fıtığında Cerrahi Tedavi Yöntemleri

Cerrahi tedavide iki temel yaklaşım uygulanır:

• Anterior Yaklaşım
• Posterior Yaklaşım

En sık kullanılan yöntem anterior mikrodiskektomi ve kafes (cage) uygulamasıdır. Bu teknikte, hasarlı disk çıkarılarak omurlar arasına stabilizasyon sağlayan kafes yerleştirilir. Uygun hastalarda, özellikle genç yaş grubunda, disk protezi de kullanılabilir. Amaç, sinir basısını ortadan kaldırırken boyun hareketliliğini korumaktır.

Anterior Yaklaşım

Anterior yaklaşım, boyun fıtığı cerrahisinde en sık tercih edilen yöntemlerden biridir. Bu teknikte cerrah, boynun ön tarafından omurgaya ulaşır ve fıtıklaşmış disk materyalini çıkarır. Ardından omurlar arasına kafes (cage),kemik grefti veya disk protezi yerleştirilebilir. Bu yöntem sayesinde sinir kökleri üzerindeki bası doğrudan ortadan kaldırılır ve omurganın doğal hizalanması korunur. Anterior yaklaşımın avantajları arasında daha az kas hasarı, daha iyi disk yüksekliği korunumu ve hızlı postoperatif iyileşme sayılabilir.

Literatüre göre anterior mikrodiskektomi sonrası hastaların çoğu kısa sürede ağrıdan kurtulur ve günlük aktivitelerine dönebilir. Ayrıca, bu yaklaşımda fıtığın hangi seviyede olduğu doğrudan görünür ve cerrahın disk alanına erişimi kolaylaşır. Komplikasyon riski düşük olmakla birlikte, nadiren yutma güçlüğü, ses tellerinde geçici değişiklik veya damar yaralanmaları görülebilir.

Posterior Yaklaşım

Posterior yaklaşım, boyun fıtıklarının cerrahisinde alternatif bir yöntem olarak kullanılır. Bu teknikte cerrah, boynun arka tarafından omurgaya ulaşır ve fıtıklaşmış disk veya kemik çıkıntıları sinir köklerinden uzaklaştırılır. Posterior yaklaşım genellikle posterolateral disk hernileri, dar spinal kanal veya multi seviyeli hastalıklarda tercih edilir.

Avantajları arasında omurganın ön kısmına müdahale gerektirmemesi ve bazı durumlarda daha az sinir manipülasyonu yer alır. Dezavantajı ise, arka kas ve ligamentlerin cerrahi sırasında daha fazla zorlanmasıdır; bu nedenle iyileşme süresi anterior yaklaşıma göre biraz daha uzun olabilir. Literatür, posterior mikrodiskektominin özellikle lokalize lateral hernilerde etkili olduğunu ve başarılı nörolojik sonuçlar sağladığını göstermektedir.

Boyun Fıtığı Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Boyun fıtığı ameliyatı, sinir kökleri veya omurilik üzerindeki basıyı ortadan kaldırmak için yapılır. En sık uygulanan yöntem anterior mikrodiskektomidir; bu teknikte cerrah, boynun ön tarafından omurgaya ulaşır ve fıtıklaşmış disk materyalini çıkarır. Ardından omurlar arasına kafes (cage) veya disk protezi yerleştirilerek omurganın stabilitesi korunur. Posterior yaklaşım ise arka taraftan uygulanır ve özellikle lateral veya multi seviyeli fıtıklarda tercih edilir. Minimal invaziv teknikler sayesinde çevre kas ve bağ dokularına zarar minimuma indirilir, hastalar daha hızlı iyileşir.

Ameliyat genellikle genel anestezi altında gerçekleştirilir ve cerrah, mikroskop veya endoskop yardımıyla sinir ve disk üzerinde hassas bir şekilde çalışır. Amaç, hem ağrıyı azaltmak hem de nörolojik fonksiyonları korumaktır.

Boyun Fıtığı Ameliyatı Riskleri

Her cerrahi işlemde olduğu gibi boyun fıtığı ameliyatlarının da bazı riskleri vardır. Bunlar arasında enfeksiyon, kanama, sinir hasarı, dural yırtık (omurilik sıvısı sızıntısı) yutma güçlüğü, ses tellerinde geçici değişiklik ve nadiren omurilik hasarı sayılabilir. Fıtığın tekrarlama riski de vardır.

• Enfeksiyon riski
• Kanama veya hematom oluşumu
• Sinir hasarı sonucu geçici veya kalıcı his kaybı
• Dural yırtık (omurilik sıvısı sızıntısı)
• Yutma güçlüğü veya boğazda rahatsızlık
• Ses tellerinde geçici değişiklik (ses kısıklığı)
• Omurilik hasarı nadiren görülebilir
• Fıtığın tekrar etme olasılığı
• Postoperatif ağrı ve kas spazmları
• Nadiren cerrahi sonrası omurga stabilitesi ile ilgili sorunlar

Modern cerrahi teknikler ve deneyimli cerrahlar sayesinde komplikasyon oranı oldukça düşüktür. Ameliyat öncesi doğru hasta seçimi, steril koşullar ve uygun cerrahi planlama riskleri minimize eder. Ameliyat sonrası dönemde önerilen bakım ve rehabilitasyon da komplikasyonların önlenmesinde kritik rol oynar.

Boyun Fıtığı Ameliyatı Sonrası İyileşme Süresi

Boyun fıtığı ameliyatı sonrası iyileşme süresi cerrahi tekniğe ve hastanın durumuna bağlıdır. Minimal invaziv anterior mikrodiskektomi uygulanan hastalar genellikle 1-2 gün içinde yürüyebilir ve 2-4 hafta içinde normal aktivitelerine dönebilir. Standart veya posterior yaklaşımlarda iyileşme süresi biraz daha uzun olabilir, tam toparlanma 6-8 hafta sürebilir.

Fizyoterapi ve düzenli egzersiz programları kas gücünün geri kazanılmasına ve omurga stabilitesinin artmasına yardımcı olur. Doktor kontrolünde uygulanan rehabilitasyon, uzun vadede ağrının tekrarlamasını önler.

• Minimal invaziv anterior mikrodiskektomi uygulanan hastalar 1–2 gün içinde yürüyebilir.
• Günlük aktivitelere dönüş genellikle 2–4 hafta içinde mümkündür.
• Standart veya posterior yaklaşımlarda tam toparlanma süresi 6–8 hafta sürebilir.
• Düzenli fizyoterapi ve egzersiz programları kas gücünün geri kazanılmasına yardımcı olur.
• Doktor kontrolünde yapılan rehabilitasyon, ağrının tekrarlamasını önlemeye katkı sağlar.
• Ağır yük kaldırma ve ani boyun hareketlerinden kaçınmak, iyileşmeyi hızlandırır.
• İyileşme süreci hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve fıtığın şiddetine göre değişebilir.

Boyun Fıtığı Ameliyatı Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Ağır kaldırmaktan ve ani boyun hareketlerinden kaçının.
• Uzun süre oturmak veya ayakta kalmaktan kaçının; kısa aralıklarla pozisyon değiştirin.
• Doktorun önerdiği şekilde yürüyüş ve egzersiz yapın.
• Ameliyat bölgesinin temiz ve kuru olmasına özen gösterin; yara bakım talimatlarını uygulayın.
• Ergonomik yatak ve destekleyici sandalye kullanın.
• Sigara ve alkol kullanımından uzak durun; iyileşme sürecini olumsuz etkiler.
• Aşırı kilo almamaya özen gösterin; dengeli beslenin.
• Olağandışı ağrı, şişlik, ateş veya his kaybı fark ettiğinizde derhal doktora başvurun.
• Araç kullanmaya veya spora dönmeden önce doktor onayı alın.

Boyun Fıtığı Ameliyatı Ne Kadar Sürer?

Boyun fıtığı ameliyatı genellikle 45 dakika ile 2 saat arasında sürer. Minimal invaziv yöntemler (mikrodiskektomi veya endoskopik diskektomi) daha kısa sürede tamamlanırken, standart veya multi seviyeli ameliyatlarda süre uzayabilir.

Ameliyat sonrası gözlem süresi genellikle birkaç saattir ve çoğu hasta aynı gün veya ertesi gün taburcu edilebilir. Karmaşık vakalarda hastanede kalış süresi 1-2 günü bulabilir. Tam toparlanma ve günlük aktivitelere dönüş ise cerrahın önerdiği istirahat ve rehabilitasyon programına bağlıdır.