Beyin Tümörü Ameliyatı

Beyin Tümörü Ameliyatı Nedir?

Beyin tümörü ameliyatı, beynin içinde veya çevresinde oluşan anormal hücre kitlesinin cerrahi yöntemle çıkarılmasını amaçlayan bir işlemdir. Genellikle beyin tümörü tanısı konan hastalarda ilk tedavi seçeneği cerrahidir. Ameliyatın temel hedefi, tümörü mümkün olduğunca güvenli bir şekilde çıkarmak, beyin dokusuna olan baskıyı azaltmak ve hastalığın ilerlemesini kontrol altına almaktır.

Bazı durumlarda tüm tümörün tamamen çıkarılması mümkün olurken, beyin dokusuna zarar verme riski varsa yalnızca bir kısmı alınabilir. Bu durumda cerrahi sonrası radyoterapi, radyocerrahi, kemoterapi veya hedefe yönelik tedaviler ile ek tedavi uygulanır.

Beyin tümörü ameliyatı sonrasında hastaların yakın ve düzenli takibi son derece önemlidir. Görüntüleme yöntemleriyle (özellikle MR) tümörün tekrar oluşup oluşmadığı izlenir ve gerekirse ek tedavi planı yapılır.

Beyin Tümörünün Tamamen veya Kısmi Çıkarılması (Rezeksiyon)

Beynin fonksiyonel yani hassas bölgelerine yakın tümörlerde tamamen tümör çıkarımı her zaman yapılamayabilir. Bu durumda kısmen çıkarılması söz konusudur. Bu sayede semptomları hafifletmek ve diğer tedavilerin etkinliğini artırmak veya kolaylaştırmak daha kolay olur. Kafatası içindeki basıncın azalması, klinik semptomların azalması ve işlev görme yeteneğinin (örneğin, daha iyi yürüme, düşünme, konuşma veya görme) artması anlamına gelebilir.

Biyopsi Ne Demektir?

Patoloji bilim dalı mikroskop altında inceleyerek beyin tümöründen alınan dokuların tanısı koyar. Bu amaçla beyin cerrahlarının tümörden küçük bir doku örneğini almasını içeren cerrahi işlem biyopsi olarak adlandırılır.

Tümör beynin kritik yani fonksiyonel bölgelerine zarar vermeden çıkarılamıyorsa veya hasta başka bir nedenle ameliyata uygun değilse, biyopsi ayrı bir işlem olarak yapılabilir. Biyopsi, beyin cerrahlarının tanıyı (tümör tipi, davranış şekli, çoğalma hızı ve derece dahil) doğrulamasını ve en uygun tedaviyi önermesini sağlar. Biyopsi ile beyin tümörünün tedavi planlaması sağlanır. Biyopsi açık cerrahi ile yapılabildiği gibi stereotaktik ve navigasyon cihazı eşliğinde de yapılabilir.

Stereotaktik ve navigasyon sistemleri kafatasında yaklaşık 1cm çaplı küçük bir delik açılması sonrasında uzun iğne benzeri kılavuz çok ince metallerle yapılır. Bu sayede daha az komplikasyon riski ile tanıya ulaşılabilir..

Beyin Tümörü Ameliyatına Hazırlık

Tümörün tam konumunu belirlemek ve beyin ameliyatı sürecini planlamak için beyin cerrahı, gerekli görüntüleme testlerini ister. Bu testler, yalnızca tümörün yerini ve boyutunu değil, aynı zamanda tümörün yapısı, yayılımı ve davranış özellikleri hakkında da ayrıntılı bilgi sağlar.

Kullanılabilecek ileri görüntüleme yöntemleri şunlardır:

• Kontrastlı Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR): Tümörün sınırlarını ve çevre dokularla ilişkisini ayrıntılı biçimde gösterir.
• Perfüzyon MR, Spektroskopik MR, Fonksiyonel MR ve Difüzyon Tensör Görüntüleme (DTI): Bu ileri MR teknikleri, tümörün kanlanma özelliklerini, kimyasal bileşimini, beyin fonksiyon alanlarıyla olan ilişkisini ve beyaz madde lif yollarına etkisini değerlendirir.
• Bilgisayarlı Tomografi (BT veya CAT Taraması): Özellikle kemik yapıların ve kalsifikasyonların değerlendirilmesinde yararlıdır.
• Anjiyografi (DSA, MR veya BT anjiyo): Tümörün damar yapısı ile ilişkisini inceleyerek cerrahi sırasında kanama riskini değerlendirmeye yardımcı olur.

Bu testlerin bir arada kullanılması, cerraha ameliyat öncesinde en güvenli ve etkili cerrahi stratejiyi belirleme olanağı sağlar.

Stereotaktik veya navigasyon sistemleri ile cerrahi planlanacaksa bu sistemlere ait çerçeve veya başa yapıştırılan işaretleyiciler kullanılabilir. Bu sistemler tedavi için belirli bölgeleri hedeflemek amacıyla kullanılır. Çerçeve veya İşaretleyiciler takılıyken yapılan çok ince kesit BT veya MRI taraması, başın 3Boyutlu haritasını oluşturur. Elde edilen bu görüntüler planlama bilgisayarı veya navigasyon cihazına yüklenerek cerrahi giriş bölgesi, katedilen dokular ve hedef bölgeye ait rakamsal ve görsel bilgiler verir.

3 boyutlu görüntülemelere dayalı teknikler, beyin cerrahının beyin içinde güvenli bir şekilde yol kat etmesini sağlar. Ayrıca derin beyin stimülasyonu hedeflerini ve diğer lezyonları üç boyutlu olarak hassas bir şekilde tespit etmesine yardımcı olur. Bu sistemler GPS sistemi gibi kullanılır. Beynin temel işlevlerle ilişkili bölgelerinden kaçınmak için belli haritaları kullanarak planlama yapılabilir.

Ameliyat öncesi test ve görüntüleme yöntemlerine ek olarak, doktorunuz işlemden önce hangi ilaçları alıp almamanız gerektiği konusunda size bilgi verecektir. Özellikle kan sulandırıcı ilaçlar, tansiyon ilaçları, hormon ilaçları ve şeker ilaçlarının önceden nasıl kullanılacağı hakkında bilgi almak gerekir. Doktorunuz ayrıca, ameliyattan önce belirli bir saatte yemek yemeyi bırakmanız gerektiğini size söyleyecektir. Anestezi öncesi gereken açlık süresini sağlık ekibi bildirecektir.

Beyin Tümörü Ameliyatı Türleri

Kraniyotomi Beyin Tümörü Ameliyatı

Beyin tümörünü çıkarmak için en yaygın cerrahi yaklaşım kraniyotomidir. Bu işlem, kafa derisinde bir kesi açılmasını ve beyin cerrahının tümöre ulaşabilmesi için kafatasından bir kemik parçasının çıkarılmasını içerir. Dikkatlice planlanmış cerrahi prosedürler, beyin cerrahının zorlu kafa tabanı tümörlerini çıkarılmasını sağlar. Bu amaçla ince uçlu yüksek devirli kemik kesici sistemler kullanılır.

MRI Kılavuzluğunda Lazer Ablasyon

MR kılavuzluğunda lazer ablasyon, beyin tümörleri de dahil olmak üzere birçok hastalık için minimal invaziv (doku hasarı en az olan girişim tekniği) uygulanan nöroşirürji tekniğidir. Bu tedavide tümörü hedef alıp yok etmek için lazer kullanır. Glial tümörler, glioblastoma multiforme ve beyindeki hassas yapılara yakın konumlanmış ve geleneksel açık cerrahiyle erişimi zor olan beyin tümörleri gibi en ciddi beyin tümörlerini tedavi etmelerine yardımcı olabilir. MR kılavuzluğunda lazer ablasyon, kraniyotomiye kıyasla ameliyat sonrası ağrıyı azaltabilir. Hastanede kalış süresi kısalır. Ayrıca daha kısa iyileşme süresi sağlayabilir. Bu yöntem fonksiyonel ve epilepsi cerrahisinde de kullanılabilir.

Endoskopik Beyin Tümörü Cerrahisi (Nöroendoskopi)

Nöroendoskopi, beyin cerrahının tümörü kafatasındaki küçük deliklerden (yaklaşık 0,5-1cm büyüklüğünde) veya ağız ya da burun yoluyla çıkardığı minimal invaziv bir cerrahi işlemdir. Burundan yapılan ameliyata endonazal endoskopik cerrahi denir. Bu yaklaşım, cerrahın geleneksel cerrahiyle ulaşılamayan beyin bölgelerine erişebilmesini ve kafatasının diğer kısımlarını kesmeden veya zarar vermeden tümörü çıkarmasını sağlar. Endonazal yol ile yapılan girişim hipofiz adenomlarında sıkça uygulanır. Uygun hastalarda hidrosefali tedavisi içinde kullanılır.

Nöroendoskopi olumlu yanları:

• Geleneksel cerrahiye göre daha az ağrı
• Geleneksel cerrahiye göre daha hızlı iyileşme
• Minimum yara izi

Nöroendoskopi ile tedavi edilen beyin tümörü tipleri:

• Pineal bölge tümörleri
• Hipofiz tümörleri
• Rathke yarık kistleri
• Kafa tabanı tümörleri
• Ventriküler tümörler
• Orbita lezyonları
• Frontabazal menenjiomlar

Nöroşirürji için Tübüler Retraktör Sistemi

Tübüler retraktör sistemi, beyin tümörleri de dahil olmak üzere birçok ciddi rahatsızlığın cerrahi tedavisine yardımcı olabilecek yeni, minimal invaziv bir işlemdir.

Retraktör, cerrahın belirli bir bölgeye ulaşabilmesi için dokuyu hareket ettiren veya tutan herhangi bir alettir. Tübüler retraktör, beynin kıvrımlarını ve hassas dokularını diğer cerrahi yöntemlere göre daha az hasar riskiyle hareket ettirdiği için değerlidir; dokuyu kesmek yerine yerinden oynatır.

Tübüler retraktör sistemi, tümörün beynin derinliklerinde yer aldığı durumlarda özellikle faydalı olabilir. Ayrıca, geleneksel açık cerrahiye (kraniyotomi) göre daha az invaziv bir seçenek sunar.

Tübüler Retraktor Sistemi Nasıl Çalışır?

Cerrah deride küçük bir kesi ve kafatasında küçük bir açıklık oluşturur. Bilgisayarlı navigasyon, cerrahın tübüler retraktörü beynin beyaz maddesinde nazikçe hareket ettirmesine ve tümöre ulaşmasına yardımcı olur.

Cerrah, tümörü çıkarmak için tüp şeklindeki retraktör aracılığıyla çalışır. Bölgenin görüntülenmesine yardımcı olmak için fiber optik bir kamera kullanılabilir.

İşlem tamamlşandıktan sonra cerrahi ekip aletleri geri çeker, tübüler retraktörü çıkarır ve küçük kesiyi kapatır.

Tübüler retraktör sistemi, daha küçük bir kesi ve beyin dokusunda daha az bozulma içerdiğinden, klasik cerrahiye kıyasla daha az risk, daha az rahatsızlık ve daha kısa bir iyileşme süreci gerektirebilir.

Beyin Tümörü Ameliyatı Sırasında Görüntüleme

Ameliyathanedeki özel MRI ve BT cihazları, ameliyat sırasında beyin anatomisinin gerçek zamanlı haritasını çıkararak doktorların tümörü çevreleyen hassas yapılara daha iyi hakim olmasına yardımcı olur. Beyin cerrahları ayrıca, taramalarda kalan tümör dokusunun kalıp kalmadığını hemen kontrol etmek için ameliyat sırasında görüntülemeyi kullanabilirler. Bu sayede ameliyattan hasta uyanmadan geride tümör kalıp kalmadığı belirlenmiş olur. Eğer artık tümör dokusu varsa cerrahi devam eder ve tümör tamamen çıkarılmış olur.

Nöroplastik Cerrahi Yaklaşımı

Nöroplastik cerrahi teknikleri, beyin tümörü çıkarma ameliyatının neden olduğu belirgin yara izlerini ve kafatası deformitelerini en aza indirmeye yardımcı olabilir. Kraniyoplasti gibi nöroplastik yaklaşımlar, travma sonrası kafatasında oluşan boşluklar, yıllar önce ameliyat geçirmiş ve kozmetik sonuçtan memnun olmayan hastaların görünümünü eski haline getirebilir.

Ameliyat edilemeyen beyin tümörü olan bir kişi için tedavi seçenekleri nelerdir?

Bazı beyin tümörleri, konumları veya biyolojik özellikleri nedeniyle cerrahi olarak çıkarılamayabilir. Ameliyat edilemeyen beyin tümörlerinde tedavi planı, tümörün türü, büyüklüğü, yeri, büyüme hızı ve hastanın genel sağlık durumu dikkate alınarak belirlenir.

Bir beyin tümörü aşağıdaki nedenlerle ameliyat edilemez kabul edilebilir:

• Sınırlarının belirgin olmaması: Tümörün çevresindeki sağlıklı beyin dokusundan ayırt edilmesi zordur.
• Hayati beyin bölgelerine yakın olması: Görme, konuşma, hareket veya duyusal fonksiyonları kontrol eden bölgelerin hemen yanında yer alabilir.
• Ameliyat sonrası ciddi fonksiyon kaybı riski: Cerrahi müdahale, kalıcı felç, konuşma kaybı veya diğer nörolojik sorunlara yol açma olasılığı taşıyorsa ameliyat önerilmez.

Ancak “ameliyat edilemez” tanımı her zaman kesin değildir. Bu tür durumlarda, ileri deneyime sahip beyin cerrahlarından ikinci bir görüş alınması son derece önemlidir. Özellikle multidisipliner beyin tümörü merkezleri, beynin ulaşılması zor bölgelerine erişim sağlayan mikrocerrahi, nöronavigasyon, uyanık beyin cerrahisi ve intraoperatif görüntüleme gibi ileri teknolojiler kullanarak bazı hastalarda ameliyatı mümkün hale getirebilir.

Eğer tümör gerçekten ameliyatla çıkarılamıyorsa, günümüzde birçok alternatif tedavi yöntemi mevcuttur. Bunlar arasında:

• Radyocerrahi (örneğin Gamma Knife veya CyberKnife): Odaklanmış yüksek doz radyasyonla tümör hücrelerini hedef alır.
• Radyoterapi: Tümörün büyümesini durdurmak veya küçültmek için kontrollü radyasyon uygulanır.
• Kemoterapi: Tümör hücrelerini öldürmek veya çoğalmalarını engellemek amacıyla ilaç tedavisi uygulanır.
• İmmünoterapi ve hedefe yönelik tedaviler: Bağışıklık sistemini güçlendirerek veya tümör hücrelerinin spesifik özelliklerini hedef alarak etkili olabilir.

Sonuç olarak, ameliyat edilemeyen beyin tümörlerinde bile modern tıbbın sunduğu gelişmiş tedavi yöntemleri sayesinde yaşam süresi uzatılabilir, belirtiler kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi artırılabilir.

Uyanık beyin tümörü ameliyatı nedir?

Uyanık beyin tümörü ameliyatı, aynı zamanda intraoperatif fonksiyonel beyin haritalaması olarak da bilinir. Hasta uyanıkken uygun anestezik ilaçlarla gerçekleştirilir. Bu, beyin cerrahının ameliyat sırasında beynin bir bölümünü uyararak dokunulmaması gereken önemli fonksiyonel alanları belirlemesine olanak tanır.

Bu cerrahi, boyut ve/veya konum nedeniyle genellikle ameliyat edilemez kabul edilen veya beyne yayılmış ve bazı glioma türleri gibi belirgin sınırları olmayan tümörleri çıkarmak için kullanılabilir. Uyanık beyin ameliyatı bu tümörleri tedavisinde nörolojik bozulmalara engel olabilir.

Bu tip ameliyatlar her hasta için uygun değildir ve bazı sınırlamaları vardır:

Hastanın genel sağlık durumu (örneğin bazı uyku apnesi tiplerinde ve obez hastalarda uyanık beyin ameliyatı yapılmaz)

Hastanın işlem sırasında sakin kalıp kalamayacağı ve beyin cerrahına yanıt verip veremeyeceği önemlidir. Akut panik atağı olan veya psikolojik rahatsızlıkları olanlar dikkatli değerlendirmelere ihtiyaç duyar.

Uyanık beyin tümörü ameliyatı nasıl yapılır?

Nöroşirürjiyen, nörofizyolog ve nöroanestezist, her hasta için en uygun anestezi türünü belirlemek üzere birlikte çalışır.

Hasta İşlem boyunca uyanık olur. Hastaya sinir veya kafa derisi bloğu (ağrıyı engellemek için ilaç enjeksiyonu) ve kafa derisine lokal anestezi (vücudun küçük bir bölümünü uyuşturmak için ilaç) uygulanır.

İşlemin başında ve sonunda sedasyon, ortasında uyanıklık: Hastaya işlemin başında bir kafa derisi bloğu ve sedasyon için hafif bir anestezi verilecektir. Nöroanestezist, beyin cerrahı beyin tümörünü çıkarmaya hazır olduğunda sedasyonu sonlandırır. Daha sonra nöroanestezist hastayı tekrar sedasyona sokar.

Hasta İşlemin başında ve sonunda uyutulur ve ortasında uyandırılır: Hastaya sinir bloğu ve genel anestezi uygulanır; bu, hastanın bilincini kapatan bir ilaçtır. Nöroanestezist, beyin cerrahı beyin tümörünü çıkarmaya hazır olduğunda hastayı uyandırır ve ardından tekrar uyutur.

Ameliyat sırasında beyin cerrahı, tümörün etrafındaki bölgeyi küçük elektrotlarla uyaracaktır. Beyin cerrahı veya başka bir doktor, kaçınılması gereken fonksiyonel beyin bölgelerini tam olarak belirlemek için hastadan konuşma, sayma ve resimlere bakma gibi görevler yapmasını isteyecektir.

Beyin cerrahı, işlemden önce ve işlem sırasında alınan bilgisayar görüntülerini ve hastanın tepkilerini kullanarak beynin işlevsel bölgelerinin bir haritasını oluşturacaktır. Daha sonra, beynin işlevsel bölgelerini koruyarak tümörün mümkün olduğunca büyük bir kısmını çıkarır.

İşlem boyunca nöroanestezist hastanın herhangi bir ağrı hissetmediğinden emin olacak, hayati bulgularını (kalp hızı, solunum ve kan basıncı) izleyecek ve hastanın sakin kalmasına yardımcı olmak için hastayla konuşacaktır.

Beyin Tümörü Ameliyatı Sonrası Bakım ve İyileşme

Beyin tümörü ameliyatınızdan sonra, gözlem için muhtemelen geceyi bir nöroşiürji yoğun bakım ünitesinde geçireceksiniz. Size serum, kalp monitörü, kateter ve oksijen maskesi bağlanabilir. Ayrıca bir veya iki gün boyunca başınızda bir pansuman (bandaj) olacak. Yoğun bakımdan ayrıldıktan sonra, bir beyin cerrahisi servisinde tedavinize devam edeceksiniz. Ameliyattan sonraki gün yataktan kalkıp yemek yiyebilecek ve kısa yürüyüşler yapabileceksiniz. Normal şekilde yiyip içtiğinizde, kolunuzdaki damar yolları çıkarılacaktır.

Beyin ameliyatı öncesi ve sonrasında olası epileptik nöbet riskini azaltmak için antiepileptik ilaç kullanacağınızı unutmamak gerekir.

Ameliyattan sonra çok fazla ağrı hissetmemelisiniz. Çoğu kişi hafif rahatsızlıklar için parasetamol alır, ancak daha güçlü ağrı kesiciler de kullanılabilir.

Kan sulandırıcı kullanıyoryasanız, ilaç kullanma şekli size anlatılacaktır.

Beyin tümörü ameliyatı sonrası hastanede kalış süresi ne kadardır?

Beyin tümörü ameliyatından sonra hastanede kalış süresi genellikle iki ila beş gündür. Tedavinin başarısını değerlendirmek için ameliyattan sonraki 2 saat ile 24 saat sonrasında MRI veya BT taraması yapılacaktır.

Hastanede kalış süresinin uzunluğu, yapılan ameliyatın türü ve daha ileri tedavi gerektiren herhangi bir komplikasyonun olup olmadığı gibi birçok faktöre bağlıdır.

Beyin tümörü ameliyatı riskli midir?

Beyin tümörü ameliyatının zorluğu, normal beyin dokusuna ciddi zarar vermeden mümkün olduğunca fazla tümörü çıkarmaktır; bu da beceri ve deneyimin yanı sıra ileri teknoloji ve iyi koordine edilmiş bir ekip gerektirir. Hastanın sahip olduğu hastalıklarda ameliyat anı ve sonrasındaki risklerin artmasına neden olabilir. Günümüzde gelişen teknoloji ile beraber standart bir tümör ameliyatının riski diğer vücut bölgelerine uygulanan cerrahilerdeki risk oranlarına yaklaşmıştır.

Beyin Tümörü Ameliyatından Sonra Taburculuk Dönemi

Hastaneden taburcu olmadan önce, evde kendinize nasıl bakacağınız ve iyileşme sürecinde neler bekleyebileceğiniz konusunda detaylı talimatlar alacaksınız.

Hastaneden taburcu olduktan sonra, gerektiğinde evde veya ayakta fizik tedavi, mesleki terapi ve konuşma terapisiyle iyileşmenize devam edebilirsiniz. Sağlığınızı değerlendirmek ve zımba veya dikişleri aldırmak için yaklaşık iki hafta içinde cerrahınıza kontrole gelmeniz gerekecektir. Bazı durumlarda, daha uzun süre hastanede kalmaları gerekebilir.

Normal enerji seviyenize dönmeniz zaman alacaktır. İyileşmek için ekstra dinlenme gerekir. Beyin ameliyatından sonra iyileşmek için gereken süre kişiden kişiye değişir.

Unutmamanız gereken diğer konu patoloji sonucu takibidir. Bu sonuç sonrası diğer tedavi seçeneklerinin ( kemoterapi ve radyoterapi vb) başlaması için önemlidir.

Dikiş yerlerinde şişlik veya akıntı olduğunda mutlaka cerrahınıza başvurun.