Beyin Anevrizması

Beyin Anevrizması

Beyin (serebral) anevrizması, beyninizin içindeki veya çevresindeki bir kan damarının zayıf bir bölgesinde oluşan balonlaşmadır. Çoğu anevrizma küçüktür. Ancak yırtılmış bir beyin anevrizması yaşamı tehdit eder. Yırtılmış bir beyin anevrizmasının ilk belirtisi genellikle şiddetli bir baş ağrısıdır; şimdiye kadar yaşadığınız en kötü baş ağrısıdır.

Beyin anevrizması nedir?

Beyin anevrizması demek serebral anevrizma anlamına gelir. beyninizin içinde veya çevresinde bulunan bir atardamarın zayıf bir bölgesinde oluşan balonlaşmadır. Sürekli olarak yüksek olan kan akışı basıncı, zayıflamış bölgeyi dışarı doğru iterek kabarcık benzeri bir şişlik oluşturur.

Kan bu genişlemeye hücum ettiğinde, anevrizma daha da genişler. Bu, bir balonun havayla doldukça incelmesi ve patlama olasılığının artmasına benzer.

Beyin anevrizmaları beyninizin herhangi bir yerinde oluşabilir, ancak çoğu kafatasınızın tabanındaki ana atardamarlarda (arter) oluşur. Beyin anevrizması olan kişilerin yaklaşık %10 ila %30'unda birden fazla anevrizma bulunur. Beyin anevrizmalarının çoğu küçüktür ve belirti vermez.

Bir anevrizma, yakındaki sinirlere veya beyin dokusuna baskı yaparsa nörolojik semptomlara neden olabilir. Anevrizma sızarsa veya yırtılırsa (patlayarak açılırsa),beyninizde kanamaya neden olur. Yırtılmış bir beyin anevrizması yaşamı tehdit edebilir ve acil tıbbi müdahale gerektirir. Yırtılmış bir anevrizma ile zaman geçtikçe ölüm veya sakatlık olasılığı artar.

Beyin anevrizmasının yırtılması sonucu ortaya çıkan durumlar:

Subaraknoid kanama (SAK): Beyniniz ile onu örten ve koruyan ince dokular (araknoid tabaka) arasındaki bölgede meydana gelen kanamadır. SAK'ların yaklaşık %90'ı beyin anevrizmalarının yırtılmasından kaynaklanır. Bu kanam travma sonrası da ortaya çıkabilir.

Serebral Hemoraji: Kafatası ile beyin arasındaki boşlukta veya beyin içersindeki kanamalr

Vazospazm: Bu durum, kan damarlarının daralması sonucu beyinin belli bir bölgesine veya geneline daha az kan- oksijen gitmesiyle kendini belli eder.

Hidrosefali: Beynin etrafında ve içindeki havuzcuklarda beyin omurilik sıvısının emilim mekanizmasındaki bozuklukla sıvı basıncının artmasıdır. Ayrıca kanın beyin omurilik sıvısının geçiş bölgelerinde tıkanmalar yapmasıyla da ortaya çıkabilir.

Nöbetler: Beyin hücreleri milivolt düzeyindeki elektriksel aktiviteler ile canlılığını sürdürür. Ancak bu elektriksel akım bir nedenle bozulursa nöbet ortaya çıkar. Nöbet geçici ve kontrolsüz bir elektriksel aktivite dalgalanmasıdır. Yırtılmış bir anevrizma nedeniyle oluşan beyin hasarını daha da kötüleştirebilir.

Koma: Uzun süreli bilinç kaybı durumu. Günlerce hatta haftalarca sürebilir.

Ölüm: Beyin anevrizmalarının yırtılması vakaların yaklaşık %50'sinde ölümle sonuçlanır. Maalesef geri kalanların bir kısmı hastaneye ulaşabilir.

Beyin anevrizmaları hangi yaşta görülür?

Beyin anevrizmaları her yaşı etkileyebilir. Ancak en çok 30-60 yaş arasındaki kişileri etkiler. Ayrıca kadınlarda daha yaygındır .

Beyin anevrizmalarının sıklığı nedir?

Gelişmiş ülkelerde insanların %6'sına kadarının beyninde kanamayan (patlamamış) bir anevrizma bulunmaktadır. Patlamış beyin anevrizmaları daha az yaygındır. Ortalama yılda yaklaşık 30.000 kişide görülmektedir.

Beyin Anevrizması Belirtileri

Beyin anevrizmasının belirtileri, anevrizmanın yırtılmış veya yırtılmamış olmasına göre değişkenlik gösterir.

Anevrizma yırtılmasının olursa şimşek çakar gibi baş ağrısı, (ani başlangıçlı ve şiddetli, sıklıkla “Hayatımın en kötü baş ağrısı” olarak tanımlanır).

• Bulantı ve kusma
• Boyunda ağrı ve boyun tutulması
• Bulanık görme
• Çift görme
• Işığa karşı hassasiyet (fotofobi)
• Epileptik Nöbetler
• Göz kapağı düşüklüğü ve göz bebeği büyümesi
• Gözünüzün üstünde ve arkasında ağrı
• Bilinç bulanıklığı, konfüzyon
• Halsizlik ve/veya uyuşukluk
• Bilinç kaybı

Bu belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız en kısa sürede en yakın acil servise gidin.

Beyin anevrizması az miktarda kan sızdırdığında buna sentinel kanama denir. Önemli bir yırtılmadan günler veya haftalar önce küçük bir anevrizma sızıntısı nedeniyle uyarı niteliğinde baş ağrıları (sentinel baş ağrıları olarak adlandırılır) yaşayabilirsiniz.

Patlamamış beyin anevrizmasının belirtileri nelerdir?

Patlamamış beyin anevrizmalarının çoğu belirti vermez. Yeterince büyürlerse, arterdeki baloncuk yakındaki sinirlere veya beyin dokusuna baskı yapabilir.

• Baş ağrıları
• Görmede değişiklik
• Büyümüş (genişlemiş) göz bebeği
• Başınızda veya yüzünüzde uyuşma veya karıncalanma
• Gözünüzün üstünde ve arkasında ağrı
• Nöbetler

Bu belirtileri yaşıyorsanız en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Beyin anevrizmalarının nedenleri nelerdir?

Beyin anevrizmaları, beyninizdeki bir atardamarın duvarları inceldiğinde ve zayıfladığında gelişir. Genellikle atardamarların dallanma noktalarında oluşurlar. Bazen beyin anevrizmasıyla doğabilirsiniz. Bu genellikle atardamar duvarındaki bir anormallikten (doğum kusuru) kaynaklanır.

Kalıtsal hastalıklar beyin anevrizması geliştirme riskini artırabilir:

• Vasküler Ehlers-Danlos sendromu
• Otozomal dominant polikistik böbrek hastalığı
• Marfan sendromu
• Fibromüsküler displazi
• Arteriyovenöz malformasyon
• Beyin anevrizması öyküsü olan birinci derece akraba (biyolojik kardeş veya anne-baba) bulunması.

Atardamar duvarlarını zayıflatabilen faktörler:

• Sigara içmek
• Yüksek tansiyon
• Madde kullanımı, özellikle kokain
• Aşırı alkol kullanımı

Kan basıncını artırarak beyin anevrizmasının yırtılmasını kolaylaştıran durumlar nelerdir?

• Aşırı stres veya ani öfke patlaması
• Ağır bir yük kaldırmak, taşımak veya itmek için çok çalışmak (zorlanmak)
• Tedavi edilmeyen yüksek tansiyon

Bir anevrizmanın patlama olasılığını artıran faktörler nelerdir?

• Kanama Öyküsü: Birden fazla beyin anevrizması olan veya daha önce anevrizma kanaması geçiren kişilerde beyin anevrizması yırtılması riski en yüksektir.
• Büyüme: Eğer bir anevrizma zamanla büyümüşse, yırtılma olasılığı daha yüksek olabilir.
• Büyüklük ve şekil: Daha küçük anevrizmaların kanama olasılığı, daha büyük ve düzensiz şekilli olanlara göre daha az olabilir.
• Yerleşim yeri: Posterior komünikan ve Anterior komünikan arterde oluşan anevrizmaların, diğer bölgelerdeki beyin anevrizmalarına göre yırtılma riski daha yüksektir.
• Irk: Japon veya Fin kökenli kişilerde anevrizma yırtılması riski daha yüksektir.
• İleri yaş: 70 yaş üstü kişilerde anevrizma rüptürü riski daha yüksektir.

Beyin anevrizmaları nasıl teşhis edilir?

Patlamamış beyin anevrizması olan çoğu kişi, anevrizması olduğunu bilmez. Farklı bir tıbbi nedenden dolayı yaptırdığınız MRI veya BT taraması gibi beyninizin görüntüleme testleri sırasında anevrizma tespit edilebilir.

Şiddetli baş ağrısı gibi şikayetleriniz varsa mutlaka kontrole gitmek gerekir:

BT (bilgisayarlı tomografi) taraması: Bu, genellikle beyine kan sızıp sızmadığını görmek için ilk görüntüleme testidir. Neyninizdeki atardamarlardaki kan akışının daha ayrıntılı görüntülerini üreten bir BT anjiyogramı (BTA) da kullanabilir. BTA, yırtılmamış veya yırtılmış bir anevrizmanın boyutunu, yerini ve şeklini gösterebilir.

MRI (manyetik rezonans görüntüleme) taraması: Manyetik rezonans anjiyografi (MRA),beyninizdeki atardamarların ayrıntılı görüntülerini oluşturur ve anevrizmanın boyutunu, yerini ve şeklini gösterebilir.

Serebral anjiyografi: Bu, bir beyin cerrahının veya girişimsel nöroradyologun kasık veya bileğinizdeki bir kan damarına kateter yerleştirdiği bir işlemdir. Kateter boynunuzdaki ve beyninizdeki atardamarların daha net görüntülerini alırlar. Bu görüntüleme testi, beyninizdeki veya boynunuzdaki atardamarlardaki tıkanıklıkları tespit edebilir. Ayrıca, anevrizma gibi bir atardamardaki zayıf noktaları da belirleyebilir. Beyninizdeki kanamanın nedenini ve anevrizmanın tam yerini, boyutunu ve şeklini belirlemek için bu testi kullanır.

Beyin omurilik sıvısı (BOS) analizi: Bu test, beyninizi ve omuriliğinizi çevreleyen ve koruyan sıvıda (beyin omurilik sıvısı) var olan hücre ve maddeleri gösterir. Omurilik sıvısı lomber ponksiyon denilen işlem ile alınır. BOS örneği beyninizin etrafındaki kanamayı tespit edebilir.

Beyin anevrizmaları nasıl tedavi edilir?

Beyin anevrizması tedavisinin temel amacı, anevrizmaya kan akışını durdurmak veya azaltmaktır. Sızıntı yapan veya yırtılan bir beyin anevrizması acil ameliyat gerektirir. Durumunuza bağlı olarak, yırtılmamış bir anevrizma için tedaviye ihtiyacınız hekim tarafından belirlenir.

Beyin cerrahi uzmanı vasküler anatomi, anevrizma büyüklüğü, yeri ve diğer çeşitli faktörlere bağlı olarak en iyi tedavi seçeneğini/seçeneklerini önerecektir.

Genel olarak, yırtılmış anevrizmaların iyileşmesi yırtılmamış anevrizmalara göre daha uzun sürer.

Beyin anevrizmalarında klipleme tekniği

Beyin anevrizmalarında klipleme tekniği ameliyatı sırasında, beyin cerrahı anevrizmaya ulaşmak için kafatasınızda küçük bir kemik pencere açar.

Beyin cerrahı, mikroskop ve aletler kullanarak anevrizmanın tabanına küçük bir metal klips takar. Bu klips, kanın anevrizmaya akmasını engeller. Ameliyat, beyin kanamasını durdurabilir veya sağlam bir anevrizmanın büyümesini veya yırtılmasını önleyebilir. Tamamen kliplenmiş anevrizmalar genellikle tekrar kanamaz (tekrarlamaz).

İyileşme süresi Yırtılmış anevrizmalarda birkaç haftadan aya kadar sürer. Yırtılmamış anevrizmalarda genellikle iki ila dört hafta alabilir.

Beyin anevrizması için endovasküler koilleme

Beyin anevrizması için endovasküler koilleme için bir beyin cerrahı veya girişimsel nöroradyolog, genellikle kasık veya bileğinizdeki bir kan damarına bir kateter (esnek bir tüp) yerleştirir ve beyninize iletir. Kateter aracılığıyla, anevrizmaya küçük bir yumuşak tel bobini yerleştirir.

Tel bobin anevrizmaya bırakıldığında, anevrizma içindeki kan akış düzeni değişir ve bu da bir pıhtı oluşumuna neden olur. Bu pıhtı, kanın anevrizmaya girmesini engelleyerek, klipslere benzer bir sızdırmazlık sağlar.

Stent, kateterin içinden çıkarıldığında balık ağına benzeyen, çok ince metal tellerden örülmüş silindirik bir tüp şeklini alır. Bu tüp, damarın iç çeperine tamamen açılarak yerleşir ve anevrizmanın giriş noktasını kısmen kapatacak sık dokulu bir yüzey oluşturur.

Akım yönlendirme stentlerinin temel işlevi, kanın anevrizma kesesine yönelmesini engellemek ve kan akışını doğal damar hattı boyunca yeniden düzenlemektir. Yani kan, artık anevrizma içine çarpmadan stentin içinden normal seyriyle akmaya devam eder. Anevrizmanın içine giren kan miktarı dramatik biçimde azalınca, kese zamanla pıhtılaşarak işlevsiz hâle gelir ve giderek küçülür. Bu durum anevrizmanın büyümesini veya ileride yırtılma riskini önemli ölçüde azaltır.

Ayrıca stentin metal örgüsü damarın zayıflayan bölümünü içeriden destekleyerek damar duvarının yeniden yapılanmasına yardımcı olur. Bu yönüyle sadece anevrizmayı devre dışı bırakmakla kalmaz, aynı zamanda damarı da güçlendirir.

İşlem genellikle 1–2 saat sürer ve açık cerrahiye göre çok daha az invazivdir. Çoğu hasta kısa sürede normal yaşamına dönebilir. Bununla birlikte, stent içinde pıhtı oluşmasını önlemek için hastaya bir süre çiftli kan sulandırıcı ilaç tedavisi uygulanır.

Beyin anevrizması için WEB cihazı

WEB cihazı, özellikle geniş boyunlu veya klasik koilleme yöntemine uygun olmayan beyin anevrizmalarında kullanılan modern ve minimal invaziv bir endovasküler tedavi yöntemidir. Bu işlemde beyin cerrahı veya girişimsel nöroradyolog, kasık (femoral arter) ya da bilek (radial arter) bölgesinden çok ince, esnek bir kateterle damar sistemine giriş yapar. Kateter, anjiyografi cihazı eşliğinde damarlar boyunca kontrollü bir şekilde ilerletilerek anevrizmanın bulunduğu beyin damarına ulaştırılır.

Hedef damara ulaşıldığında, WEB cihazı kateterin içinden anevrizma kesesinin içine doğru yerleştirilir. WEB cihazı, örgü şeklinde üretilmiş metal liflerden oluşan, yastık benzeri kompakt bir yapıdır. Anevrizmanın içine yayıldığında küresel ya da küp formunu alır ve kesenin genişliğine tam olarak uyum sağlar.

Bu implant, anevrizmanın içini mekanik olarak doldururken aynı zamanda giriş noktasında bir “conta etkisi” oluşturur. Böylece damardan gelen kanın anevrizma boşluğuna akmasını engeller. Kan akımının kesilmesiyle anevrizma zamanla pıhtılaşır ve devre dışı kalır. Bu süreç, anevrizmanın büyüyerek damarı zorlamasını veya ileride yırtılmasını önler. Klasik koilleme yöntemine göre daha tek parça, stabil bir yapı sunması, özellikle geniş boyunlu anevrizmalarda önemli bir avantaj sağlar.

İşlem genellikle 1–2 saat sürer ve hasta çoğu zaman ertesi gün taburcu edilebilir. Açık beyin ameliyatlarına göre çok daha az invaziv olması, iyileşme süresinin kısa olması ve komplikasyon riskinin daha düşük olması WEB cihazının günümüzde giderek daha sık tercih edilmesini sağlar.

Beyin anevrizması yırtılması için ek tedaviler

Anevrizmanız yırtılmışsa semptomlarınızı yönetmek ve komplikasyonları önlemek için medikal tedavi destekleri gerekir.

Antiepileptik ilaçlar: Bu ilaçlar, anevrizma yırtılmasıyla ilişkili nöbetleri önlemeye yardımcı olabilir.

Kalsiyum kanal blokerleri: Bu ilaçlar vazospazm nedeniyle felç geçirme riskinizi azaltmanıza yardımcı olabilir.

Şant: Bu, beyin omurilik sıvısının (BOS) beyninizden vücudunuzun başka bir yerine boşaltılmasına yardımcı olan bir tüptür. Hidrosefaliyi önlemeye yardımcı olabilir.

Anevrizması yırtılan kişilerin, işlevlerini yeniden kazanmaları ve kalıcı bir sakatlıkla başa çıkmanın yeni yollarını öğrenmeleri için genellikle fizik tedavi, konuşma terapisi ve mesleki terapiye ihtiyaçları vardır.

Patlamamış beyin anevrizması ne yapılması gerekir?

Semptomlara neden olmayan, küçük (belli boyut altında ise) ve patlamamış bir beyin anevrizmanız varsa ve başka ilgili risk faktörleriniz yoksa beyin cerrahi uzmanınız takip önerebilir. Düzenli olarak herhangi bir değişiklik veya büyüme olup olmadığını izlemek için görüntüleme testleri isteyecektir.

Eğer belirtiler gelişirse veya takip görüntülemelerinde anevrizma değişirse hızla tedavi edilmeniz gerekir.

Semptomlarınız varsa (risk faktörleriniz varsa) ve/veya anevrizmanız büyükse tedavi mutlaka uygulanmalıdır. Cerrahi ve/veya endovasküler tedavinin faydalarını, risklerini ve komplikasyonlarını detaylı öğrenmeniz gerekir.

Beyin Anevrizması Prognoz

Beyin anevrizmasının yırtılmasının prognozu (gidişatı) çeşitli faktörlere bağlıdır:

• Yaşınız ve genel sağlık durumunuz (sahip olduğunuz sistemik hastalıklar)
• Eğer önceden var olan nörolojik rahatsızlıklarınız varsa.
• Anevrizmanın yeri.
• Kanama miktarı ve yaygınlığı
• Tedavinin ne kadar erken uygulandığı

Beyin anevrizması yırtılan hastaların yaklaşık %25'i 24 saat içinde hayatını kaybeder. Yaklaşık %50'si ise yırtılmadan sonraki üç ay içinde komplikasyonlar nedeniyle hayatını kaybeder.

Hayatta kalanların yaklaşık %60-70 inde kalıcı beyin hasarı meydana gelir. Bazı kişiler ise çok az veya hiç sakatlık yaşamadan iyileşir.

Küçük ve patlamamış beyin anevrizması olan birçok kişide hiçbir belirti görülmez ve bu durum sağlıklarını etkilemez. Ancak beyin anevrizmalarının yırtılması sonucu ölüm oranı çok yüksektir.

Anevrizma gelişme riski azaltılabilinir mi?

Yaşınız veya genetik durumunuz gibi bazı beyin anevrizması risk faktörlerini önleyemez veya değiştiremezsiniz. Ancak beyin anevrizması geliştirme riskinizi azaltabilirsiniz:

• İlaçlar ve/veya yaşam tarzı değişiklikleriyle sağlıklı kan basıncını korumak
• Sigara içmemek veya sigarayı bırakmak
• Alkol kullanım bozukluğu ve/veya madde kullanım bozukluğu konusunda yardım almak ve kokain veya diğer uyarıcıları kullanmamak
• Sağlıklı beslenme
• Baş ağrısı çekiyorsanız mutlaka hekim kontrolüne giriniz.