Bel Kayması (Spondilolistezis)

Bel Kayması (Spondilolistezis) Nedir?

Spondilolistezis (bel kayması) omurgayı oluşturan kemiklerden birinin (omur) doğal hizasından çıkarak alttaki omur üzerine doğru yer değiştirmesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Bu kayma çoğunlukla omurganın alt bölümlerinde, özellikle bel omurlarında (lomber spondilolistezis) görülür. Omurun kayarak sinir köklerine baskı yapması ise belde ağrı, bacağa yayılan elektriklenme, uyuşma veya güç kaybı gibi şikâyetlere yol açabilir.

Bu durumun ortaya çıkmasında tekrarlayıcı zorlanmalar, genetik yatkınlık, yaşa bağlı dejenerasyon, travmalar veya omurga yapısındaki doğuştan farklılıklar rol oynayabilir. Bazı bireylerde yalnızca hafif rahatsızlık hissi varken, kaymanın ilerlediği durumlarda yürüme mesafesinde kısalma, kaslarda gerginlik, hareket kapasitesinde azalma ve yaşam kalitesinde belirgin düşüş görülebilir. Erken tanı ve kişiye yönelik tedavi planlaması, omurganın yüklenmesini azaltarak ilerleyici hasarın önlenmesinde kritik önem taşır.

Bel Kayması (Spondilolistezis) Belirtileri

Bazı hastalar rahatsızlıklarını tam olarak fark etmezler. Ancak sık görülen bel kayması belirtileri şunlardır;

• Alt sırt ağrısı
• Kas gerginliği ve sertliği
• Kalçanızda ağrı
• Bacaklarınıza yayılan ağrı (sinir köklerine baskı nedeniyle)
• Hareket ettiğinizde kötüleşen ağrı
• Sıkı hamstringler (uyluklarınızın arkasındaki kaslar)
• Ayakta durma veya yürümede sorun
• Özellikle ayağa kalktığında ortaya çıkan bacak ağrıları

Spondilolistezis ve Spondilolizis Farkı

Spondilolizis ve spondilolistezis, omurganın farklı rahatsızlıklarıdır, ancak bazen birbirleriyle ilişkilidirler. Her iki rahatsızlık da belinizde ağrıya neden olur.

Spondilolizis, omurlarınızdan birinde oluşan bir zayıflık veya küçük bir kırık (çatlak) durumudur. Bu durum genellikle belinizi etkiler, ancak sırtınızın ortasında veya boynunuzda da meydana gelebilir. En sık çocuklarda ve gençlerde, özellikle de güreş, halter, futbol veya jimnastik gibi alt omurgayı sürekli olarak aşırı zorlayan sporlarla uğraşanlarda görülür.

Spondilolizis hastalarında spondilolistezis görülmesi de nadir değildir. Bunun nedeni, omurganızdaki zayıflık veya kırıkların omurganızın yerinden oynamasına neden olabilmesidir.

Spondilolisteziste, bir omurun yerinden oynaması söz konusudur. Olası nedenlerden biri, omurda oluşan bir çatlak veya zayıflık olan spondilolizdir.

Bel Kayması (Spondilolistezis) Tipleri

Bel kaymasının (Spondilolistezisin) altı ana tipi vardır:

Dejeneratif spondilolistezis: Bu en yaygın türdür. İnsanlar yaşlandıkça, omurları yastıklayan diskler aşınabilir, kuruyabilir ve incelebilir. Dejenerasyon süreci ile ilişkilidir. Bu da omurların yerinden kaymasını kolaylaştırır.

İstmik spondilolistezis: Bu tür, spondilozdan kaynaklanır. Omurgadaki bir çatlak, omurganın geriye, öne veya alttaki bir kemiğin üzerine kaymasına neden olabilir. Jimnastik yapan, güreş yapan, halter kaldıran veya futbol oynayan çocukları ve gençleri, alt sırtlarını sürekli olarak aşırı gerdikleri için etkileyebilir. Ancak bazen, doğuştan gelen ve normalden daha ince kemik yapısına sahip omurlar da görülebilir.

Doğuştan spondilolistezis: Displastik spondilolistezis olarak da bilinen bir rahatsızlıktır. Doğumsal bir kusur nedeniyle omurlarınızın uygunsuz dizilimi durumunda ortaya çıkar.

Travmatik spondilolistezis: Travma nedeniyle ortya çıkar.Bu tipte omurgada oluşan bir yaralanma (travma) omurun yerinden oynamasına neden olur.

Patolojik spondilolistezis: Bu kayma türü omurgayı tutan bir hastalık sonucu gelişir. Osteoporoz veya omurga tümörü gibi başka bir nedenle omurganın stabil kalması bozulur.

Ameliyat sonrası spondilolistezis: İatrojenik spondilolistezis olarak da adlandırılan bir alt gruptur. Bu durum, omurga ameliyatından sonra bir omurun yerinden kaymasıyla meydana gelir.

Bel Kayması (Spondilolistezis) Dereceleri

Spondilolistezisinizin (bel kaymasının) ciddiyetini gösteren bir derecelendirme gerekir.

En yaygın derecelendirme sistemi Meyerding sınıflandırması olarak adlandırılır:

Bu sınıflamada bir omurun diğer omur üzerindeki kayma oranına göre derecelendirme yapılır.

1. Derece: En yaygın derece olup, omurun %1-25 oranında kayması olarak tanımlanır.
2. Derece: Omurganın %50'ye kadar kayması
3. Derece: %75'e kadar kayma
4. Derece: %76-100 kayma
5. Derece: %100'den fazla kayma, spondiloptoz olarak da bilinir.

1 ve 2. dereceler düşük dereceli, 3 ve üzeri dereceler ise yüksek dereceli kaymalar olarak değerlendirilir.

Bel Kayması (Spondilolistezis) Nedenleri

• Omurga yaralanması
• Yaşla birlikte aşınma ve yıpranma
• Doğum kusurları
• Yaşla birlikte aşınma ve yıpranma
• Spondilolizis
• Omurga tümörü veya osteoporoz gibi başka bir durum
• Omurga cerrahisi
• Eklem ve kemik dokuyu tutan artropatiler

Bel Kayması Kimlerde Olur?

• Omurganıza yük bindiren ağır işler
• Yüksek ağırlık ile yapılan sporlar
• Kırılmaya ve kaymaya eğilimli daha ince omurga
• 50 yaş ve üzeri misiniz?
• Dejeneratif bir omurga rahatsızlığı
• Yetrsiz egzersiz alışkanlığı
• Düzensiz beslenme

Spondilolistezis Tanısı

Öncelikli olarak semptomlarınızın detaylı sorgulanması gerekir. Daha sonra bir omurun yerinde olup olmadığını görmek için görüntüleme testleri yapacaktır.

• X-ışını ( direkt grafiler)
• Bilgisayrlı tomografi taraması
• Manyetik Rezonans Görüntüleme

Bu radyolojik tetkikler aynı zamanda spondilolistezisinizin derecesini belirlemesine de yardımcı olabilir.

Spondilolistezis Tedavisi

Spondilolistezisinizin derecesine, yaşınıza, semptomlarınıza ve tıbbi geçmişinize bağlıdır. Düşük dereceli spondilolistezis genellikle fizik tedavi veya ilaçlarla tedavi edilebilir. Yüksek dereceli spondilolistezis durumunda sıklıkla ameliyat gerekir.

Cerrahi olmayan tedavi seçenekleri şunlardır:

• Dinlenme: Spor ve diğer yoğun aktivitelerden bir süre uzak durmanız gerekebilir.
• İlaçlar: Ağrınızı hafifletmek için aneljezik ilaçlar kullanılabilir.
• Enjeksiyonlar: Ağrınızın olduğu bölgeye yapılan steroid enjeksiyonları rahatlama sağlayabilir.
• Fizik Tedavi: Destekleyici bir yöntemdir. Karın ve alt sırt kaslarınızı esneten ve güçlendiren günlük egzersizler ağrınızı azaltabilir.
• Korseler: Omurgasında kırık (spondilolizis) olan çocuklarda sırt desteği, hareketi kısıtlayarak kırıkların iyileşmesini sağlayabilir.

Bel Kayması (Spondilolistezis) Ameliyatı

Yüksek dereceli spondilolisteziniz olması durumunda veya cerrahi olmayan tedavilerden yarar görmediyseniz (hala ciddi ağrı ve nörolojik sorun yaşıyorsanız) ameliyata ihtiyacınız olabilir. Bu durum genellikle spinal dekompresyon ve çoğunlukla spinal füzyon anlamına gelir.

Omurga ameliyatları (bel kayması ameliyatları) her zaman genel anestezi altında yapılır.

Omurga dekompresyonu: Dekompresyon, omurganızdaki sinirler üzerindeki baskıyı azaltarak ağrıyı hafifletir. Beyin Cerrahınızın bası altındaki sinirlerinizi rahatlatmak için kullanabileceği birkaç teknik vardır. Omurganızdan belli bir kemik parça çıkarabilir, diskin bir kısmını veya tamamını çıkarabilir veya omurga kanalınızdaki açıklığı genişletebilir. Ya da Beyin Cerrahınız ameliyat sırasında bu yöntemlerin hepsini kullanmak zorunda kalabilir.

Omurga füzyonu: Omurga füzyonunda, etkilenen omurların tekrar kaymalarını önlemek amacıyla birleştirme veya kaynaştırma için gereken işlemlerdir.

Pars onarımı: Bu ameliyat ile omurlardaki kırıkları küçük teller veya vidalar kullanarak onarmadır. Bazen, kırığın daha iyi iyileşmesi için kemik grefti kullanılır.

Enstrumantasyon Nedir?

Beyin cerrahının kaymayı düzeltip füzyonun gerçekleşmesi için kullandığı sıklıkla metal içerikli destek malzemelerin (rod, vida veya tel vb.) kullanılmasıdır.

Bel kayması ameliyatı sonrası omurganızın iyileşebilmesi için 8-10 hafta boyunca fiziksel aktivitenizi sınırlamanız gerekecektir. Ancak yine de hareket etmeli ve hatta her gün yürümelisiniz. Bu, iyileşme sürecinizi hızlandırabilir ve komplikasyonları önlemeye yardımcı olabilir.

Ameliyatınızdan yaklaşık 10-12 hafta sonra, kaslarınızı esnetmek, güçlendirmek ve daha kolay hareket etmenizi sağlamak için fizik tedavi ve rehabilitasyona başlamanız gerekir. İdeal olarak, bir yıl boyunca fizik tedavi görmeniz gerekir.

Ameliyatınızdan sonraki ilk yıl, cerrahınızı yaklaşık 3 ayda bir görmeniz gerekecektir. Omurganızın istenen şekilde iyileştiğinden emin olmak için bu kontrollerde röntgen, tomografi veya Mr çektireceksiniz.

Bel Kayması (Spondilolistezis) Ameliyatı Riskleri

Ciddi spondilolistezis olan hastalarda bazen cauda equina sendromu adı verilen bir rahatsızlığa yol açabilir. Bu sendrom cauda equina adı verilen bel bölgesindeki sinir köklerinin sıkışmasıyla oluşan ciddi bir rahatsızlıktır. Bacaklarınızda his ve güç kaybına neden olabilir. Ayrıca mesane ve gaita çıkış kontrolünü etkileyebilir.

Bu tıbbi bir acil durumdur. Tedavi edilmezse felç ve sfinkter kontrolünün (mesane ve gaita kontrolü) kaybına yol açar.

Hangi belirtileri önemsemeliyiz?

• Mesanenizi veya bağırsaklarınızı kontrol etmekte zorluk yaşıyorsanız.
• Bacaklarda geçmeyen ağrılar ortaya çıktıysa
• Bacaklarınızın arasında veya kalçalarınızda, iç uyluklarınızda, bacaklarınızın arkasında, ayaklarınızda veya topuklarınızda uyuşma veya tarif etmekte zorlandığınız bir his fark ederseniz
• Yürüme sırasında bacaklarda boşalma hissi yani güçsüzlük varsa

Spondilolistezis Prognozu

Çoğu insan için istirahat ve cerrahi olmayan tedaviler sayesinde birkaç hafta içinde uzun süreli rahatlama sağlar. Spondilolistezis bu tedavilerden sonra tekrar şikayetlerin ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu durum, sıklıkla yüksek dereceli kayma olduğunda görülür.

Ameliyat ile tedavi olma şansınız yüksektir. Çoğu insan birkaç ay içinde normal aktivitelerine döner. Ancak omurganızın eskisi kadar esnek olmayacağını bilmeniz gerekir.

Spondilolistezis daha az sıklıkla omurganın boyun ve sırt bölgesinde de görülebilir. Bu bölgelerdeki kayma ciddi nörolojik kusurlar ile ortaya çıkabilir. Bu durumda çok hızlı tedavi edilmeleri gerekir.